Δημιουργώντας παιδιά με αυτοπεποίθηση

Γράφει η Έλενα Κωστάκη, Ψυχολόγος (www.elenakostaki.gr)

Ο αυτοσεβασμός, η αυτοεκτίμηση και η αυτοπεποίθηση αναπτύσσονται από τα πρώτα χρόνια της ζωής ενός παιδιού, αποτελούν όμως σημαντικό παράγοντα για το πόσο ευτυχισμένος και πετυχημένος θα είναι ως ενήλικας. Πόσοι δεν έχουμε αντιληφθεί ότι τις μέρες που νιώθουμε καλά με τον εαυτό μας, όλα φαίνονται να πηγαίνουν καλύτερα; «Με κάποιο μαγικό τρόπο τις μέρες που ξυπνάω το πρωί και νιώθω όμορφη και γεμάτη ενέργεια, η δουλειά κυλάει πιο ξεκούραστα!»

Όλοι οι γονείς θέλουν να διασφαλίσουν όσο γίνεται περισσότερες τέτοιες μέρες στις ζωές των παιδιών τους, μέρες που τα παιδιά βρίσκουν λόγους να χαμογελάνε και νόημα σε αυτά που κάνουν. Για να γίνει αυτό, η προσπάθεια είναι καλό να ξεκινήσει νωρίς. Από τις πρώτες στιγμές της μητρότητας ή της πατρότητας, ο γονιός θα πρέπει να κατανοήσει ότι φέρνει στον κόσμο ένα παιδί για να του δώσει όλες τις δεξιότητες που θα το βοηθήσουν όχι μόνο να «πετάξει» ΜΟΝΟ του στον κόσμο, αλλά να «πετάξει» ψηλά και με ασφάλεια, ώστε να βρει το δικό του δρόμο και να φτιάξει το δικό του «σμήνος»!

 

Αναγνωρίστε τις ικανότητες και τα ταλέντα του!

Μετά τα τρία έτη, το παιδί είναι ένα μικρό ανθρωπάκι. Έχει κερδίσει το δικαίωμα να διαπραγματεύεται τις σχέσεις του ώστε να παίρνει απόλαυση από αυτές, να διεκδικεί τα θέλω του και να έρχεται σε αντίθεση με αυτά που θέλουν οι άλλοι. Πλέον δε φοβάται τόσο ότι οι άλλοι θα το ελέγξουν ή ότι δε θα μπορέσει να χειριστεί τα συναισθήματά του. Σε αυτό το σημείο χρειάζεται μια σαφή αίσθηση του να είναι ο ανεξάρτητος εαυτός του, να είναι ένα πλήρες λειτουργικό άτομο με αυτονομία σε όσα μπορεί να κάνει. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει το παιδί να δει τον εαυτό του στα μάτια των άλλων και να λάβει αναγνώριση στο βλέμμα τους για τις ικανότητές του.

Η διαδικασία του να αποκτήσει μια δυνατή αίσθηση του εαυτού είναι ένα έργο που επιτυγχάνεται από τις επιβεβαιωτικές αντανακλάσεις των πράξεων του παιδιού στις αντιδράσεις των γονιών του. Ένα χαμόγελο, μια χειρονομία ενθουσιασμού από τη μητέρα ή τον πατέρα δίνει πολλά όταν συντονίζεται με τα δικά του συναισθήματα. Π.χ. όταν η μικρή Νεφέλη μπαίνει με περηφάνια στο δωμάτιο για να δείξει πόσο καλά χορεύει ή τι βρήκε στον κήπο του σπιτιού ή πόσο ωραία της πηγαίνει το καινούργιο της φόρεμα, θέλει να ακούσει πόσο δυνατή, έξυπνη και όμορφη είναι.

 

«Ο μπαμπάς μου είναι ο πιο δυνατός άντρας του κόσμου!»

Η αίσθηση του εαυτού του παιδιού μεγαλώνει και μέσα από τις ταυτίσεις με σημαντικά πρόσωπα για εκείνο: «Μοιάζουμε, άρα είμαι δυνατός και καλός, όπως εσύ.» Άλλες φορές, η σιγουριά έρχεται μέσα από την έμπνευση που παίρνει από τη σχέση του με ένα ιδεατό γονέα. «Η μαμά μου είναι η καλύτερη μαγείρισσα του κόσμου!» «Ο μπαμπάς μου είναι ο πιο δυνατός άντρας του κόσμου!»

Σκοπός όλων αυτών των αντανακλάσεων, ταυτοποιήσεων και ειδωλοποιήσεων είναι το παιδί να νιώσει πως οι σημαντικοί άνθρωποι του δίνουν προσοχή και το βρίσκουν αποδεκτό. Μαθαίνει την αυτοεπιβεβαίωση από τον τρόπο που οι άλλοι το επιβεβαιώνουν.

 

Δώστε στο παιδί την ευκαιρία να εκφραστεί αμέσως μόλις ευκαιρήσετε!

Δυστυχώς μέσα στην καθημερινότητα, πολλά προβλήματα μπορούν να δημιουργηθούν όταν
τα παιδιά προσπαθούν να ενδυναμώσουν την προσωπικότητά τους. Πχ. ένα παιδί μπαίνει τρέχοντας στο σπίτι «Μαμά! Δες τι βρήκα!», αλλά η μητέρα που μόλις έχει τελειώσει το καθάρισμα μετά από μια κουραστική μέρα στη δουλειά, δεν εστιάζει το ενδιαφέρον της στο θησαυρό που ανακάλυψε ο μικρός εξερευνητής, αλλά στα χώματα που έφερε στο σπίτι. Το παιδί εκείνη τη στιγμή ίσως να λάβει το μήνυμα ότι η καθαριότητα είναι πιο σημαντική από την αυτοέκφραση. Παρόμοιο περιστατικό μπορεί να τύχει σε κάθε οικογένεια: οι γονείς έχουν ταυτόχρονα πολλές ευθύνες που πρέπει να διεκπεραιώσουν και δεν μπορούν, ενώ θέλουν, να έχουν πάντα την επιθυμητή αντίδραση στο παιδί τους. Ακόμα και αν κάποιες φορές λοιπόν δεν επιβραβεύσουμε το παιδί μας όπως του αξίζει, όταν το συνειδητοποιήσουμε καλό θα είναι να δώσουμε στο παιδί τη δυνατότητα να εκφραστεί και να πάρει την προσοχή που ζητά. Επίσης μπορούμε να του εξηγήσουμε γιατί δεν μπορέσαμε να το προσέξουμε τη δεδομένη στιγμή.

 

Αναθεωρήστε τις δικές σας εικόνες για το πώς πρέπει να είναι ένα παιδί

Συχνά σημαντικοί άνθρωποι στη ζωή ενός παιδιού αποτυγχάνουν να καθρεφτίσουν το πόσο υπέροχα είναι τα ταλέντα του. Ένας κουρασμένος γονιός μπορεί να φανεί αδιάφορος. Ένας απαιτητικός μπορεί να πει στο παιδί ότι θα μπορούσε να το κάνει καλύτερα. Με αυτό τον τρόπο, το παιδί αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως ανεπαρκή. Υπάρχουν και φορές που ένα παιδί εκφράζει λεκτικά υπερηφάνεια για τον εαυτό του, θέλοντας επιβεβαίωση από τους γονείς του και αντ’ αυτού ακούει: «Δεν είναι πρέπον να επαινείς μόνος σου τον εαυτό σου». Με αυτό τον τρόπο, το παιδί δεν αντιλαμβάνεται την ταπεινοφροσύνη που θέλει να του διδάξει ο γονιός του, αλλά λαμβάνει το μήνυμα: «Δεν είσαι αρκετά καλός».

Συχνά επίσης οι γονείς καθρεφτίζουν αποτυχίες στα παιδιά τους που είναι βασισμένες στις δικές τους εικόνες για το πώς πρέπει να είναι τα παιδιά, εικόνες που τους έχουν μεταφερθεί από τους δικούς τους γονείς ή το κοινωνικό περιβάλλον. Αυτοεκφράσεις που δεν ταιριάζουν στις εικόνες των γονέων συχνά αγνοούνται, αποθαρρύνονται, γελοιοποιούνται ή τιμωρούνται. Το παιδί μαθαίνει να προσαρμόζεται στις προσδοκίες των γονιών του όσο καλύτερα μπορεί. Επιμένει σε όσα του φέρνουν θετική ενίσχυση από όσους αγαπά, ενώ δε ξεχνάει ποτέ τι φέρνει άρνηση ή μη ανταπόκριση.

 

Αποφύγετε τις αυστηρές τιμωρίες ή τις τιμωρίες χωρίς εξήγηση

Συμπεριφορές όπως το ξύλο, αυστηρές τιμωρίες ή «τιμωρίες» χωρίς εξήγηση κάνουν κακό στην ενδυνάμωση της προσωπικότητας ενός παιδιού. Πέρα από τους γονείς, και το περιβάλλον, ευρύτερο οικογενειακό, φιλικό, σχολικό, έχει επίδραση στο πόσο ένα παιδί θα εκτιμήσει τον εαυτό του. Σημαντικό ρόλο παίζει και το κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο στο οποίο ζει. Όταν όμως μέσα στην οικογένεια υπάρχει επικοινωνία και διάθεση, οι γονείς μπορούν να μειώσουν την αρνητική επίδραση που ενδεχομένως να ασκήσουν εξωτερικοί παράγοντες στην εικόνα που ένα παιδί έχει για τον εαυτό του.

 

Δε χρειάζεται να είμαστε τέλειοι γονείς – αρκεί να μαθαίνουμε! 

Δεν είναι ένα εύκολο να είσαι γονιός, είναι ένας ρόλος χωρίς διάλειμμα με πολλές απαιτήσεις. Σαν αντάλλαγμα όμως έχει απεριόριστη αγάπη και μια βαθιά ικανοποίηση κάθε φορά που σκάει ένα χαμόγελο στο πρόσωπο του παιδιού. Δεν πρέπει να προσπαθούν οι γονείς να είναι τέλειοι, αλλά να αποδεχτούν ότι ακόμα και αν κάποιες φορές δε φέρονται στο παιδί όπως θα ήθελαν, είναι διατεθειμένοι να τροποποιήσουν συμπεριφορές που δεν είναι λειτουργικές. Εάν αυτό συμβεί, θα έχετε διδάξει άλλο ένα μάθημα στο παιδί σας, ότι για να αγαπήσει τον εαυτό του και να αγαπηθεί, δε χρειάζεται να είναι τέλειο, απλά να είναι ο εαυτός του και να νιώθει καλά με αυτόν.

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *